Hoe gaan we dit uitleggen?

Klimaatverandering is een ramp van een onderwerp. Zo begint Jelmer Mommers, aan zijn boek ‘Hoe gaan we dit uitleggen. Onze toekomst op een steeds warmere aarde.’ Hij is vijf jaar bezig geweest met het onderwerp door zo mogelijk elke studie of elk nieuwsbericht over het onderwerp te verzamelen, te lezen en er conclusies uit te trekken. Daarover heeft hij een boek geschreven, dat bestaat uit drie delen.

In deel 1 duikt hij kort de geschiedenis in om uit te leggen waarom we in de problemen zijn gekomen en wat die problemen behelzen. Hij concludeert dat we als mens eerst onderdeel waren van de natuur, maar dat we ons in de tijd van de Verlichting boven de natuur hebben gesteld, als heer en meester. En doordat heerschap is de balans op de aarde zoekgeraakt. Een belangrijke disbalans zit hem in de broeikasgassen. Door de stijging van het aantal broeikasgassen in de lucht, stijgt de temperatuur. Als gevolg daarvan verandert er nu van alles: extreme warmte, overstromingen en droogte, hete zeeën, verdwijnend land, mislukte oogsten. Deze gevaarlijke cocktail van veranderingen zal zorgen voor een kantelpunt waardoor de aarde een totaal andere plek wordt. Daarom even een waarschuwing vooraf; het kan zijn dat je na het lezen van deel 1 licht depressief bent.

In deel 2 beschrijft hij vervolgens twee toekomstscenario’s. Het eerste scenario beschrijft een mogelijke toekomst als we onze levens blijven leiden zoals we nu doen. Dit scenario noemt hij ‘Muren’ en speelt zich af in 2050. De gemiddelde wereldwijde opwarming is opgelopen naar 2,6 graden. Ondanks dat de overheid en het bedrijfsleven wel zegt dingen te willen doen, zitten ze vast in de economische dwangbuis en kunnen niet anders dan door gaan op de oude voet. Een goede kwaliteit van leven lijkt alleen voor de rijken der aarden weggelegd.

Het tweede scenario laat zien wat er kan gebeuren als we de samenleving ingrijpend veranderen. In dit scenario, met de naam ‘Bossen’, is de gemiddelde wereldopwarming in 2050 beperkt tot 1,6 graden. De omwenteling die in de jaren 20 van de 21e eeuw heeft plaatsgevonden kon gefinancierd worden, toen de belasting op CO2-uitstoot inging. Dankzij een ondernemende overheid die hun volle gewicht achter de nodige transformatie gooiden, werd de opbrengst ingezet in duurzame technologie. Wat zo’n belasting teweeg kan brengen? Waarschijnlijk een betere economie, minder ongelijkheid, samenwerking met de natuur en meer veerkracht. Is het haalbaar? Het waarmaken van het tweede scenario is véél moeilijker dan het eerste scenario waarin we berusten in ‘business as usual’. Maar Mommers toont aan dat we met schone energie en slimme landbouw een weerbaarder leven kunnen hebben.

Deel 3 begint met de vraag; wat kunnen we doen? In zijn verhaal beschrijft hij een aantal strategische campagnes die naar scenario 2 zullen leiden. En deze strategieën worden die al ingezet. Door heel veel mensen die niet langer accepteren dat het fossiele brandstof systeem doordendert alsof er niets aan de hand is. De eerste strategische campagne vindt plaats in de rechtbank. Een voorbeeld hiervan is de Urgenda zaak. De staat wordt aangeklaagd omdat ze verzaakt haar burgers te beschermen. Urgenda heeft gelijk gekregen en dit vonnis zou wel eens een precedent kunnen scheppen voor de andere landen (nu al meer dan 20) waar de overheid wordt aangeklaagd voor nalatigheid in het onder controle brengen van de uitstoot van broeikasgassen.

De tweede campagne wordt gevoerd door de actievoerders van de zogenaamde ‘divestment’-beweging. Divesteren betekent investeringen van de hand doen omdat je morele of politieke bedenkingen heb. Pensioenfondsen, steden, staten en zorgaanbieders worden opgeroepen hun financiële banden met de fossiele industrie door te knippen. Steeds meer fondsen geven gehoor aan deze oproep.

De laatste campagne die hij beschrijft, is het geweldloze verzet om concrete fossiele energieprojecten, zoals pijplijnen, olieboringen etc, tegen te houden. Blockadia zijn de wereldwijde acties van verzet om de fossiele infrastructuur te blokkeren. Dit zijn grote en kleine acties.

Uiteraard voelt niet iedereen zich geroepen om zich vast te binnen aan een pijpleiding. Daarom geeft hij ook suggesties hoe je in je eentje invloed kunt uitoefenen. Zo kun je de politiek beïnvloeden. Er zijn in de komende 10 jaar nog drie landelijke Tweede Kamerverkiezingen. Met je stem kan je de politiek beïnvloeden. Je kunt ook je eigen omgeving enthousiasmeren. Veel verandering begint doordat mensen zelf aan de slag gaan. En dat hoef je niet alleen te doen; sluit je aan bij initiatieven, verenigingen (zoals KempenEnergie) of buurtgenoten om samen stappen te zetten. Een belangrijke verandering bereik je ook door anders te consumeren. Daar wordt soms laatdunkend over gedaan, alsof kleine beetjes niet helpen. Maar er zijn stappen die leiden tot collectieve verandering. Mommers geeft drie voorbeelden:

  1. Eet meer planten en minder vlees
  2. Kies thuis voor echt groene energie
  3. Vergroen je reispatroon.

Hij toont aan dat elke individuele bijdrage tot een groot effect kan leiden. Al deze gedragsveranderingen leveren vooruitgang op voor het klimaat. Want je staat nooit alleen met deze veranderingen. Iedere keer dat je een stap zet, ben je onderdeel van een groeiende groep die zich realiseert dat we in actie moeten komen. Je helpt mee aan de hard nodige cultuurverandering. Jouw handelen levert een groter welzijn, schonere lucht en een beter klimaat op.

Is je interesse gewekt om het boek zelf te lezen? Via bol.com of de website van De Correspondent is het boek te bestellen.